Opbouw van de benzineprijs: hoe komt de pompprijs tot stand?
Als je aan de pomp staat en de teller omhoog ziet lopen, vraag je je misschien af waar al dat geld naartoe gaat. De benzineprijs in Nederland bestaat uit meerdere componenten: belastingen, grondstof, raffinagekosten en de marge van het station. In dit artikel leggen we elke component uit en laten we zien hoe ze samen de uiteindelijke pompprijs vormen.
De componenten van de pompprijs
De Nederlandse benzineprijs bestaat hoofdzakelijk uit vier elementen: accijns, BTW, grondstofkosten (inclusief raffinage en de Rotterdam-notering) en de marge van het tankstation. Belastingen vormen verreweg het grootste deel van wat je betaalt.
Accijns is een door de overheid opgelegde verbruiksbelasting die per liter benzine wordt geheven. In Nederland bedraagt de accijns op Euro 95 (E10) circa €0,79 per liter (2026). Dit is een vast bedrag, ongeacht de marktprijs van aardolie.
De accijns staat voor ruwweg 35–40% van de totale pompprijs. Historisch is de accijns geleidelijk verhoogd als inkomstenbron voor de overheid en als instrument om brandstofverbruik te ontmoedigen vanuit klimaatbeleid.
Waarom betaal je accijns?
- Financiering van infrastructuur (wegen, bruggen, tunnels)
- Doorberekening van maatschappelijke kosten van uitstoot (CO₂, stikstof)
- Algemene staatsinkomsten
Over de benzineprijs wordt 21% BTW berekend. Belangrijk detail: de BTW wordt berekend inclusief de accijns. Dit betekent dat je in feite belasting betaalt over belasting.
Bij een pompprijs van €2,00 per liter correspondeert dit met een BTW-component van circa €0,35 per liter (21/121 × €2,00). Hoe hoger de prijs, hoe meer BTW de overheid ontvangt — een automatisch mee-ademende belastingopbrengst.
De grondstofcomponent omvat de inkoopprijs van ruwe aardolie (Brent crude) plus de kosten voor raffinage tot benzine. De groothandelsprijs voor geraffineerde benzine in Noordwest-Europa wordt bijgehouden via de Rotterdam-notering (ook wel ARA-prijs: Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen). Dit is de dagkoers waarop oliehandelaren en raffinaderijen handelen.
De Rotterdam-notering schommelt dagelijks op basis van de wereldwijde olieprijs, de dollar/euro-wisselkoers (olie wordt in dollars verhandeld), raffinage-capaciteit en seizoensvraag. Bij een pompprijs van €2,00 vertegenwoordigt de grondstofcomponent globaal €0,55–0,65 per liter, afhankelijk van de marktsituatie.
Factoren die de grondstofprijs beïnvloeden
- Brent-olieprijs: stijgt bij geopolitieke spanningen, OPEC-productiebeslissingen
- Dollar/euro-koers: een zwakkere euro maakt import duurder
- Raffinage-marges: afhankelijk van capaciteit en vraag naar specifieke producten
- Seizoenseffecten: hogere vraag in zomer (vakantieverkeer) en bij extreme kou
De marge van het tankstation — ook wel retailmarge of pompmarge genoemd — is het bedrag dat overblijft voor de exploitant na aftrek van belastingen en inkoopkosten. Gemiddeld bedraagt deze marge €0,10–0,20 per liter, maar dit varieert aanzienlijk per merk en locatie.
Discountstations (zoals Tango, Tinq of supermarkt-stations) hanteren lagere marges en hogere volumes. A-merk stations (Shell, BP, Total) hebben doorgaans hogere marges maar bieden extra diensten en loyaltyprogramma's. De concurrentie in de markt houdt de marges in toom: als een station te hoog prijst, rijdt de automobilist door naar een goedkoper alternatief.
Stel: de pompprijs voor Euro 95 is €2,00 per liter. Dan is de globale verdeling als volgt:
| Component | Bedrag | Aandeel |
|---|---|---|
| Accijns | ~€0,79 | ~39,5% |
| BTW (21%) | ~€0,35 | ~17,5% |
| Grondstof & raffinage (Rotterdam-notering) | ~€0,71 | ~35,5% |
| Marge tankstation | ~€0,15 | ~7,5% |
| Totaal | €2,00 | 100% |
België hanteert een ander accijnsstelsel dan Nederland. De Belgische accijns op benzine bestaat uit een vaste accijns plus een variabele bijdrage (het zogeheten cliquetsysteem). Door dit systeem liggen de Belgische pompprijzen historisch gezien lager dan de Nederlandse — een verschil van soms wel 20–30 cent per liter.
De BTW in België voor brandstoffen bedraagt ook 21%, gelijk aan Nederland. Het verschil zit hem dus grotendeels in de accijns. Grenstanken in België kan daardoor aanzienlijk schelen, met name voor mensen die dicht bij de grens wonen.
| Land | Accijns (globaal) | BTW |
|---|---|---|
| Nederland | ~€0,79/L | 21% |
| België | ~€0,55–0,62/L | 21% |
Bron: Europese Commissie, Excise Duty Tables 2025/2026 (indicatieve bedragen).
De pompprijs is de optelsom van accijns (~40%), BTW (~18%), grondstof en raffinage (~36%) en de marge van het station (~7%). Belastingen samen vormen dus bijna 60% van wat je aan de pomp betaalt. De grondstofprijs bepaalt de dagelijkse schommelingen, maar heeft relatief minder invloed dan veel mensen denken.
Wil je de laagste prijs vinden? De marge verschilt het meest tussen stations. Goedkopere stations hanteren smallere marges en zijn te vinden via onze kaart voor Nederland. Wil je ook weten op welk tijdstip je het voordeligst kunt tanken? Lees dan ons artikel over wanneer goedkoop tanken.